Tentoonstelling Verenigde Apeldoorners

Tentoonstelling Verenigde Apeldoorners vanaf 9 juli te zien in het Theehuis
In het Theehuis in stadspark Berg en Bos is de tentoonstelling Verenigde Apeldoorners te zien. Dit is de vijfde expositie in het Theehuis waar Het grote verhaal van Apeldoorn aan de hand van verschillende thema’s uitgelicht wordt. Met foto’s, objecten en verhalen laat Verenigde Apeldoorners de rijke geschiedenis van het verenigingsleven in Apeldoorn en omgeving zien. 

Van burgerplicht naar maatschappelijk nut
Lang voordat de officiële verenigingen ontstaan, werken bewoners in de regio al nauw samen. Zo beschermen de mannen van de ‘Burger Oranje Compagnie’ zich met hooivorken tegen de Fransen en behartigen boeren samen hun belangen in de marken. Burgers krijgen vanaf 1848 ook het formele recht op vereniging en vergadering. Zo ontstaan onder meer de VVV, het Eerste Vrijwillige Brandweercorps, het Badhuis en het Ziekenhuis.

De gouden eeuw van sport en cultuur
Rond 1900 richten levensbeschouwelijke organisaties eigen zangkoren, bibliotheken en sportclubs op om de eigen achterban aan zich te binden. Na de Tweede Wereldoorlog breekt de 'gouden eeuw' van het verenigingsleven aan; bijna iedereen is lid van een club. Dat leidt in Apeldoorn tot het vernieuwende ontwerp van Sportpark Orderbos, waar sportvelden, een evenemententerrein en de Veluwse natuur in elkaar overlopen.

Traditie en flexibiliteit in de moderne tijd
Met de komst van de tv en de stijgende welvaart vanaf de jaren ’60 neemt de individualisering toe, waardoor de binding met traditionele clubs afneemt. De drang naar gemeenschappelijkheid blijft onverminderd groot: carnaval in 'Knienenburg' wordt van de grond af opgebouwd en stichting De Klup is een landelijke pionier op het gebied van inclusie en vrijetijdsbesteding voor mensen met een beperking. Door de komst van bijvoorbeeld WhatsApp-groepen, sportapps als Strava en online communities, verbinden mensen zich tegenwoordig minder intensief aan een vereniging. Toch kent Apeldoorn nog steeds een groot en hecht verenigingsleven. 

Openingstijden
Het Theehuis is tijdens de openingstijden van stadspark Berg en Bos te bezoeken. In de zomer is het park elke dag van 07.00 en 21.00 uur geopend; de toegang is gratis. Je vindt stadspark Berg en Bos aan de J.C. Wilslaan 21 in Apeldoorn.

Het grote verhaal van Apeldoorn
Apeldoorn kent een rijke geschiedenis die de stad, de omliggende dorpen en de natuurlijke omgeving haar identiteit geeft. Die geschiedenis is tot op de dag van vandaag voelbaar en merkbaar in verhalen, archieven en het landschap, op locaties, bij objecten, gebouwen en historische figuren. Om de rijkdom en inspiratie uit het verleden ook in het heden een plek te geven, is Het grote verhaal van Apeldoorn in twaalf historische thema’s en verhaallijnen samengebracht op www.hetgroteverhaalvanapeldoorn.nl. Deze website fungeert ook als basis en achtergrond voor tentoonstellingen en exposities in CODA Erfgoedhuis, de hotspots in CODA Bibliotheek en in het Theehuis. Daarnaast vormt het ook de basis voor educatieprojecten, activiteiten en unieke initiatieven.

Ontdek de geschiedenis en vertel jouw verhaal!
Op www.hetgroteverhaalvanapeldoorn.nl/favorieten vertellen bekende en onbekende Apeldoorners, scholieren en (amateur)historici over hun stad en hun relatie met de geschiedenis van Apeldoorn. Wil je jouw verhaal vertellen? Mail dan naar info@hetgroteverhaalvanapeldoorn.nl.

Het grote verhaal van Apeldoorn is een project van CODA, de gemeente Apeldoorn, leden van het Erfgoedplatform Apeldoorn (EPA) en lokale partners.

Het Theehuis, stadspark Berg en Bos | gratis te zien tijdens de openingstijden van het park | 9 juli 2026 t/m 10 januari 2027

Bij de foto's 

Vijftigjarig bestaan van de Vrijwillige Brandweer Apeldoorn, 1933.
Op de foto het voltallige Eerste Apeldoornse Vrijwilligers Corps met in het midden vooraan burgemeester Willem Roosmale Nepveu.
Foto: A.C. Stokhuyzen 

De start van een wielerwedstrijd, 1898.
De renner rechts is R.L. de Fielietaz Goethart, lid van de Apeldoornse Wielerclub Zwaluw en beste Apeldoornse renner in zijn tijd.

VVV-gids, 1935. Collectie CODA.